Eerder analyseerde De Vries voor UWV Magazine de instroom tot en met 2024. Met de publicatie van het rapport Volumeontwikkelingen voorjaar 2026 liggen nu ook de cijfers over 2025 op tafel, samen met gedetailleerde prognoses voor 2026. ‘De onderliggende trends die we in de eerdere analyse zagen, zetten zich door’, zegt De Vries. ‘Maar 2025 laat ook zien hoe gevoelig het beeld is voor hoe je telt.’

Op het eerste gezicht stijgt de WIA-instroom in 2025 opnieuw, met bijna 2.300 toekenningen. Dat is volgens De Vries echter geen echte stijging. ‘Dit beeld is sterk vertekend door de beperkte capaciteit aan verzekeringsartsen bij UWV. De beroepsgroep vergrijst, en conform de Wet DBA zetten we geen externe artsen meer in vanwege het risico op schijnzelfstandigheid. De wachttijden lopen daardoor op.’

Het gevolg: in 2025 verstrekte UWV uitzonderlijk veel voorschotuitkeringen – 36.900 stuks. ‘Die voorschotten tellen administratief mee als nieuwe instroom. Dat geldt dus ook voor voorschotten van mensen van wie de aanvraag uiteindelijk wordt afgewezen. Meer voorschotten betekent daarom een administratieve vertekening van meer instroom. Corrigeer je daarvoor, dan daalde de WIA-instroom in 2025 juist met zo'n 400 uitkeringen.’

De aard van de instroom verandert verder zichtbaar. De WIA-instroom door long covid is in de eerste helft van 2025 meer dan gehalveerd ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Psychische aandoeningen, zoals burn-out en depressie, nemen het stokje over. In 2025 lag de instroom door psychische klachten landelijk gemiddeld 29 procent hoger dan in 2022. ‘Een forse stijging in drie jaar tijd’, zegt De Vries. ‘En die lijn lijkt voorlopig niet af te buigen.’

De psychische uitval treft in het bijzonder vrouwen onder de 40. ‘Het gaat vooral om klachten als burn-out en depressie’, zegt De Vries. De uitval concentreert zich in sectoren met structureel hoge werkdruk door personeelskrapte, en waar in verhouding veel vrouwen werken. Zorg en welzijn is koploper: ruim 14.000 WIA-toekenningen, 22% van het totaal, en een instroomgroei van 33% sinds 2022. In dezelfde periode stijgt de instroom in het onderwijs met 43% en in het openbaar bestuur zelfs met 52%. ‘Dat zijn precies de sectoren waar de werkdruk al jaren hoog is’, zegt De Vries. ‘Het cijfer volgt het verhaal.’

Daarnaast speelt de combinatie van werk met mantelzorg of gezinstaken vermoedelijk een rol, versterkt door thuiswerken en sociale media die de grens tussen werk en privé laten vervagen.'

Waar in 2025 de instroom licht afnam, voorspelt UWV voor 2026 weer een aanzienlijke toename. De WIA-instroom neemt naar verwachting toe met 9.600 extra toekenningen. Als we de vertekening door voorschotten buiten beschouwing laten, dan stijgt de instroom met 5.700.

Twee ontwikkelingen bepalen dat beeld. Ten eerste het stijgende aantal 42e-weekmeldingen van zieke werknemers in 2024 – een betrouwbare voorspeller. ‘Dat zijn 4.600 extra toekenningen die eraan komen’, aldus De Vries. Ten tweede speelt beleid opnieuw een rol. In september 2025 is de vereenvoudigde claimbeoordeling voor 60-plussers voor twee jaar heringevoerd om de oplopende wachttijden aan te pakken. ‘Die maatregel helpt ons met de werkvoorraad, maar tilt de toekenningen in 2026 wel met zo'n 1.100 op.’

De cijfers onderstrepen dat het tij alleen te keren is door eerder in te grijpen. UWV onderzoekt daarom samen met Amsterdam UMC en arbodienstverlener HumanTotalCare welke factoren langdurige uitval voorspellen. ‘We willen werknemers met een hoog risico op uitval eerder herkennen’, besluit De Vries. ‘Zo kunnen we sneller herkennen wie extra ondersteuning nodig heeften langdurige arbeidsongeschiktheid waar mogelijk te voorkomen.’