‘De Wet open overheid brengt nog eens tot uitdrukking dat iedereen recht heeft op toegang tot publieke informatie’, stelt Peter de Baat, die zich als lid van de Commissie Informatiesamenleving voor de VNG (samenwerkingsverband van gemeenten) bezighoudt met de thema’s informatie en maatschappelijke opgaven. ‘En dat recht kent geen clausules. De Woo verplicht om opgevraagde informatie te verstrekken, tenzij dat op grond van uitzonderingen, genoemd in de wet, niet hoeft. 

De wet werkt door tot in de haarvaten van organisaties. Zo is het op verzoek verstrekken van persoonlijke beleidsopvattingen aan een ieder die om informatie verzoekt een spannende ontwikkeling. Het is belangrijk dat ambtenaren zich niet geremd gaan voelen.’ 

De Woo verplicht overheden om over elf informatiecategorieën actief te publiceren, waaronder onderzoeken en klachten. Het oorspronkelijke wetsvoorstel bleek praktisch onbetaalbaar en onuitvoerbaar. Nog steeds zijn de kosten hoog. ‘Voor gemeenten is een bedrag van 164 miljoen euro uitgetrokken, over een periode van vijf jaar. De VNG steunt de wet onder voorbehoud dat ook meerkosten worden gecompenseerd.’ 

Ook in het ordenen van de informatiehuishouding ligt een uitdaging. ‘Denk alleen al aan de archivering van mailberichten, sms en Whatsapp.’ De VNG ondersteunt gemeenten met het project Grip op Informatie. De invoering van de Woo biedt wellicht ook kansen. ‘Nevenwinsten liggen mogelijk op het gebied van thuiswerken, gedeelde archieven en efficiëntere processen.’ 

De inzet is meer maatschappelijke transparantie. De kans van slagen? ‘De Woo is een eigentijdse, democratische wet waarin het ‘Adviescollege openbaarheid en informatiehuishouding’ ook een ‘ombudsfunctie’ heeft gekregen. Journalisten, wetenschappers en andere groepen met een beroepsmatig belang kunnen hier een klacht indienen over de manier waarop de overheid publieke informatie openbaar maakt. Daarmee kan eerder en beter zicht komen op wat er speelt en stelt de overheid zich open voor verbetering. Dat is al de eerste winst.’