Het Werkgelegenheidsplan draait op dit moment in Eindhoven, Amsterdam en Drachten en biedt jaarlijks tussen de 125 en 135 werkervaringsplekken. Deelnemers werken 1 tot maximaal 2 jaar in verschillende functies verspreid over heel Philips: van het museum tot het laboratorium. Ze krijgen daarbij een vaste werkplekbegeleider, coaching en training. 

Het Werkgelegenheidsplan van Philips ontstond begin jaren 80, tijdens een periode van hoge werkloosheid in Nederland, vooral onder jongeren. De politiek en vakbonden drongen aan op een kortere werkweek om extra banen te creëren, vertelt Frank. ‘Philips was daar op tegen, net als de rest van het bedrijfsleven. Ook omdat zo’n stap onomkeerbaar zou zijn. Wel wilde het bedrijf iets doen tegen de jeugdwerkloosheid. Dat paste bij het sociale DNA van Philips. 

Zo ontstond in 1983 het Jeugdwerkgarantieplan: betaalde werkervaringsplekken voor jongeren, gericht op het opdoen en uitbreiden van vakkennis. ‘De vakbonden waren aanvankelijk niet enthousiast, omdat de druk voor een kortere werkweek juist van hen kwam. Maar het programma bleek zo succesvol dat het in 1986 alsnog werd omarmd, in de cao werd opgenomen en de doelgroep werd verbreed’, zegt Frank.

Volgens Frank zit de kracht van het programma vooral in het feit dat het om een echte, betaalde baan gaat. ‘Ik heb weleens een kandidaat gesproken die daarvoor vrijwilligerswerk deed. Zij zei daarover: als ik er was, werd ik gewaardeerd, maar als ik er niet was, werd ik niet gemist. Op het moment dat je een arbeidscontract hebt en salaris krijgt, ook al is dat net boven het minimumloon, geeft dat een heel ander gevoel. Wij bouwen met iedere deelnemer een echte werkgever-werknemerrelatie op, en dat maakt het verschil.’ 

Daarom wijst Philips voorstellen om mensen met behoud van uitkering te laten meelopen steevast af. ‘Om de zoveel jaar krijgen we vanuit de politiek zo’n verzoek. Maar daar hebben we geen interesse in. Een van de krachten van ons programma is juist dat iemand úit de uitkering is.’  

Een werkervaringsplek staat of valt met een leidinggevende die tijd en aandacht heeft, zegt Frank. ‘We zoeken managers en afdelingen die het echt leuk vinden om iemand te begeleiden, die er energie in willen steken. Zonder dat lukt het niet. Uiteindelijk moet iedereen er beter van worden: de kandidaat, Philips, én de afdeling.’ 

Want ook het bedrijf heeft er iets aan, benadrukt Frank. ‘Er zijn leidinggevenden die altijd een WGP’er in hun team willen. Die stelt namelijk vragen en houdt de rest van het team scherp. Een andere leidinggevende vertelde bijvoorbeeld dat hij door een deelnemer met autisme ging nadenken over zijn manier van communiceren: als hij me niet begrijpt, begrijpen mijn andere collega’s me dan eigenlijk wel? Dat soort mooie bijvangsten  zie je ook.’  

Het mag geen bezigheidstherapie zijn, we willen dat mensen zich echt kunnen ontwikkelen

Naast de werkervaring zelf krijgen deelnemers begeleiding bij hun loopbaan. Denk aan een externe loopbaancoach, hulp bij hun LinkedIn-profiel en trainingen in jobmarketing. ‘We willen voorkomen dat iemand aan het eind van het jaar hard heeft gewerkt, zijn leidinggevende tevreden is, maar dat hij niet heeft nagedacht over wat hij nou eigenlijk wil. Wat zijn je passies, waar word je blij van? Als je daar geen aandacht aan besteedt, mis je soms een kans om echt een stap te zetten.’ 

Het is ook belangrijk om te kijken naar hoeveel iemand aankan. Niet iedereen is meteen klaar voor een volle werkweek, benadrukt Frank. Hij vertelt over een deelnemer in zijn eigen team die met 12 uur in de week begon. ‘We zijn nu heel langzaam de werkweek aan het opbouwen, en  inmiddels werkt hij 20 uur. Zo kun je onnodige uitval voorkomen. Het mag geen bezigheidstherapie zijn, we willen dat mensen zich echt kunnen ontwikkelen. Maar we moeten ook niet te snel willen. Dat vraagt om maatwerk, en soms ook om lef om een stap terug te doen als het nog niet kan.’  

Philips maakt bij de werving gebruik van een convenant met UWV en gemeenten, die op basis van een vacatureomschrijving een voorselectie van kandidaten maken. Samenwerking is daarbij heel belangrijk, zegt Frank. ‘Het is heel makkelijk om in werkgeverskringen te mopperen op UWV. Maar de kracht zit erin dat je in elkaar investeert. Je kunt een vacaturetekst over de schutting gooien en verwachten dat er na 3 weken bellen ineens kandidaten zijn. Of je kijkt sámen naar profielen en plekken, dat werkt echt beter.’  

Gemiddeld stroomt 70 procent van de deelnemers na hun werkervaringsplek door naar ander betaald werk, bij Philips of elders. ‘We richten ons bewust op de externe arbeidsmarkt,’ zegt Frank. ‘Komt er bij Philips een vacature voorbij die past, dan is dat mooi meegenomen. Maar het doel is dat mensen weer meedraaien, waar dan ook. Dat is uiteindelijk waar je het voor doet.’ 

Dat de aanpak van het WGP werkt, blijkt ook uit onderzoek. Roy Peijen, destijds verbonden aan Tilburg University en nu werkzaam bij TNO, onderzocht in zijn promotieonderzoek uit 2020 de effecten van het WGP. Zijn conclusie: oud-deelnemers hebben op de lange termijn 8 procent meer werkzekerheid dan vergelijkbare werkzoekenden die via UWV of gemeente instroomden op de arbeidsmarkt. Dat effect is het sterkst bij de meest kwetsbare groepen, precies de mensen voor wie het programma is bedoeld.