Voice-over (VO): De arbeidsmarkt ontcijferd.

Vincent Durivou (VD): Met in deze aflevering: in één jaar tijd bijna 15.000 mensen werven. Hoe doe je dat?

VO: Welkom bij de podcast van UWV, waarin we elke maand voorbij de cijfers van de arbeidsmarkt kijken én de verdieping opzoeken. Met één verhaal dat staat voor een grotere ontwikkeling. Onze experts nemen je mee, aan de hand van feiten, analyses, voorbeelden en context.

VD: Met deze keer: Defensie zoekt mensen. Heel veel mensen. Wat betekent dit voor haar wervingsstrategie? En welke kansen biedt deze aanpak voor jongere werkzoekenden?

Ik ben Vincent Durivou. Dit is aflevering 13 van De arbeidsmarkt ontcijferd. Te gast in de studio is Stef Molleman, arbeidsmarktadviseur bij UWV. Welkom.

Stef Molleman (SM): Dank je wel.

VD: Stef, Defensie wil groeien. Wat zijn precies de plannen?

SM: De doelstelling nu is 100.000 Defensie-medewerkers in 2030. Dat zijn er nu ongeveer 80.000, dus daar moet nogal wat bij komen. En om die doelstelling dan te kunnen halen, moeten er per jaar ongeveer 15.000 mensen geworven worden. Dat is extra personeel dat nodig is, maar ook natuurlijk personeel dat vervangen moet worden. Veel mensen werken natuurlijk niet heel hun leven bij Defensie, dus dat moet ook gebeuren.

En het nieuwe coalitieakkoord trouwens – daarin zie je het aantal van 122.000 mensen staan. Dus dat zou ook betekenen voor de werving dat daar een schepje bovenop moet.

VD: Ja, heel wat mensen dus, die zij nodig hebben. En zijn dat nou allemaal mensen met, laat ik zeggen, een geweer in de hand?

SM: Bij Defensie kun je aan de slag als militair en als burger. Dus voor burgerfuncties heb je geen geweer in de hand. Wat wel zo is, is dat de opschaling nu vooral gaat om extra militairen. Daar liggen dus voor werkzoekenden ook de meeste kansen. Als militair leer je inderdaad alle militaire vaardigheden, dus ook met een geweer om kunnen gaan. En indien nodig moet je echt ook bij missies ingezet kunnen worden.

Maar daarnaast, dus wat mensen ook vaak niet weten, is dat de meeste vacatures openstaan voor zogenaamde ondersteunende militaire functies in een specifiek vakgebied. Dus iedereen heeft wel een beeld van gevechtsfuncties die je dan moet doen. Maar niet dat er overal ook gezocht wordt naar tal van andere beroepen die ook in de maatschappij kunnen voorkomen.

VD: En waar denk je dan bijvoorbeeld aan?

SM: In eerste instantie bijvoorbeeld aan bouwpersoneel. Dus voor het bouwen van bruggen of uitkijkposten bij missies. Of bijvoorbeeld monteurs voor het technisch onderhoud aan auto's en vliegtuigen die ze hebben, maar ook op een marineschip.

VD: Ja, eigenlijk heel logisch ook.

SM: Ja, heel logisch, maar je moet het maar net even weten uiteraard.

VD: Ja, je denkt er misschien niet meteen aan.

SM: Nee, nee, inderdaad. Maar dan ook bijvoorbeeld logistieke functies – magazijnmedewerkers die werken in logistieke centra in Nederland voor de afhandeling van militaire goederen. Of denk bijvoorbeeld aan zorgberoepen – zoals verpleegkundigen, operatieassistenten, maar ook tandartsen, tandartsassistenten – ja, voor de zorg van militairen in bijvoorbeeld een militair hospitaal.

VD: Oh ja. Hé, maar nou is die arbeidsmarkt nog altijd heel erg krap. De mensen liggen niet bepaald voor het oprapen. Waar gaat Defensie in deze tijd die enorme aantallen mensen vandaan halen?

SM: Het probleem is inderdaad dat veelgevraagde beroepen bij Defensie ook juist veelgevraagd zijn bij andere organisaties. Dan heb je het over ICT'ers, zorgberoepen, technische beroepen en logistieke beroepen, waar veel concurrentie voor bestaat bij andere organisaties.

Ter illustratie: we hebben als UWV 59 concrete beroepen in kaart gebracht waar Defensie nu hard naar op zoek is. En daarvan, van die 59, zijn er zeker 45 beroepen in Nederland waar nu al een tekort aan is. Dus dat is niet alleen een grote uitdaging voor Defensie zelf. Maar überhaupt voor de maatschappij in zijn geheel.

Dus Defensie probeert zelf al die impact ook te verkleinen, bijvoorbeeld door het inzetten van reservisten. Zodat zij niet personeel hoeven weg te kapen van andere bedrijven, maar dat ze dat personeel juist delen. Personeel waar juist zo’n tekort aan is.

Maar eigenlijk daarnaast – waar ik het vooral over wil hebben, is toch dat Defensie wel een radicale omslag heeft gemaakt in het personeelsbeleid. Het motto is nu ‘Defensie heeft plaats voor iedereen.’ Dus dat betekent concreet: minder selectief in de werving, bijvoorbeeld door minder opleidingseisen te stellen en waar mogelijk los te laten. En ook kandidaten dus juist te werven op basis van vaardigheden, affiniteiten, juist wat zij in huis hebben.

En dat is juist ook het punt waar het nu ook voor UWV zo interessant wordt. Want dat biedt echt mogelijkheden voor zij-instromers.

VD: Ja, ja, die zij-instromers. Laten we het daar even over hebben. Ik lees in jullie rapport dat er ruim 19.000 jonge werkzoekenden in beeld komen om te werken bij Defensie. Klopt dat?

SM: Ja, inderdaad. We weten: voor militaire functies zijn er bepaalde leeftijdsgrenzen. Dat is dan vaak 27, maar soms ook bijvoorbeeld 37. En dan is er inderdaad een breed potentieel van 19.000 jonge werkzoekenden die in beeld zijn bij UWV en die al ervaring of interesse hebben in een beroep dat bij Defensie veelgevraagd is. Dus uiteraard zal niet heel die groep bij Defensie willen of kunnen werken, maar dat is natuurlijk wel een mooi startpunt om te kunnen beginnen.

Dus concreet, als je die groep dan pakt, waar heb je het dan over? Iemand die bijvoorbeeld graag in een magazijn werkt en al een heftruckcertificaat heeft, die zou dat bijvoorbeeld ook kunnen doen in een militaire rol bij Defensie. Of iemand die affiniteit heeft met koken, ik zeg maar wat simpels, die kan bijvoorbeeld ook voor Defensie interessant zijn voor een mobiele keuken tijdens oefeningen of missies.

VD: Dus daar liggen heel veel kansen, zogezegd. En tegelijkertijd is dat dus een enorm potentieel ook voor Defensie. Maar hoe breng je nou Defensie en deze mensen bij elkaar?

SM: Dat gebeurt eigenlijk al. UWV werkt al jaren lang samen met Defensie om uitkeringsgerechten een plek te kunnen bieden. Dus de afgelopen vijf jaar al zijn er al 1.000 mensen geplaatst.

Dus er gebeurt al iets goeds, inderdaad. Maar dat worden er hopelijk dus nog veel meer, doordat Defensie minder selectief wil werven en dus ook breder wil kijken, van: wie hebben we allemaal nodig? En voor UWV ligt daar ook vervolgens in brede zin de taak om bij werkzoekenden bepaalde kwaliteiten en interesses in kaart te brengen en hen vervolgens dan te verbinden met de juiste werkgever. Dus in dit geval is dat dan Defensie. Dus in hoeverre is het mogelijk om bij Defensie te kunnen werken? In hoeverre zou het een optie kunnen zijn?

Ik kan me voorstellen dat niet iedereen daar in eerste instantie aan denkt. Dus dat is toch even mooi om aan te geven.

VD: Even de ogen openen.

SM: Zeker.

VD: Wat voor perspectief biedt dit alles voor mensen die nu op zoek zijn naar een baan?

SM: Kenmerkend voor deze groep werkzoekenden – de jongeren die we in beeld hebben van onder de 35 jaar, is dat even concreet – is dat een best wel groot deel van hen geen opleidingsachtergrond heeft. Dat is natuurlijk vaker een belemmering als het gaat om het vinden van werk op de arbeidsmarkt. Maar voor Defensie hoeft dat dus eigenlijk niet een probleem te zijn.

Dus kandidaten volgen een militaire opleiding daar, terwijl ze al in dienst zijn. En dat is nu ook juist wat deze opschaling zo interessant maakt voor een bredere groep werkzoekenden. Want zij doen bepaalde kennis op in een bepaald vakgebied bij Defensie. En die vaardigheden heb je natuurlijk nodig bij Defensie zelf, maar natuurlijk ook later in je carrière bij mogelijk een andere werkgever. Dus daar heb je je hele leven wel wat aan.

VD: Nou praat je in de media veel over dit verhaal van Defensie. We hebben je op verschillende plekken kunnen zien. Wat voor reacties krijg je daar nou zoal op?

SM: In de eerste plaats valt op dat ik best wel veel werkzoekendenreacties krijg. Dus die zelf dan contact met mij leggen. En dan in eerste plaats die verwondering die er eigenlijk is, van: wat je allemaal kan doen bij Defensie? Dus van een hr-functie, inderdaad, of een vrachtwagenchauffeur – eigenlijk in hele brede zin. Die verwondering die valt eigenlijk op.

VD: Dat zijn dan werkzoekenden?

SM: Ja, het zijn dan werkzoekenden die mij hier dan echt inderdaad voor benaderen. Dus dan had bijvoorbeeld al iemand ervaring met inkoop of met logistieke processen en die kwam dan tot het inzicht van: goh, daar is bij Defensie ook vraag naar, daar kan ik mijn kwaliteiten misschien ook wel kwijt. Of iemand die had al een omscholingsproject in de IT gedaan, dus die kon daar al iets mee, en die dacht van: nou ja, een stap bij Defensie, dat is echt de plek voor mij om me misschien wel verder te ontwikkelen. Dus eigenlijk heel breed,

Maar wat ik dan wel teruggeef: Defensie is wel op dit moment op zoek naar militaire functies en in iets mindere mate de burgerfuncties. Dus die zijn er wel, maar de nadruk ligt op militaire functies.

VD: Dus zeker vacatures, maar wel in mindere mate.

SM: Die zijn er absoluut, alleen hoeven ze daar niet in op te schalen.

VD: Oké, tot zover de werkzoekenden. Zo meteen wil ik nog even teruggaan naar die werkgevers. Je hebt wat inzichten op een rij gezet waar zij wat aan hebben. Maar eerst een korte blik op de cijfers.

VO: De arbeidsmarktupdate.

VD: Stef, welke cijfers moeten we nu kennen?

SM: Momenteel zijn de plannen in het coalitieakkoord heel erg actueel. Dus daar wil ik het even graag over hebben. Waaronder dus het verkorten van de maximale duur van een WW-uitkering. Dat is ook veel in het nieuws geweest.

Het voorlopige plan is de WW te verkorten van twee jaar naar nu één jaar. Even afhankelijk of dat doorgaat, ja of nee – dat weten we niet – maar: hoe groot is nou die groep precies die langer dan één jaar in de WW zit? Op dit moment gaat het ongeveer om 22.000 mensen die dan langer dan één jaar in de WW zitten. Ongeveer 16% van het totaal aan 200.000 WW'ers.

Dan kan je wel denken: dat aandeel is best wel klein. Maar het is ook niet zo heel gek, want niet iedereen heeft ook op dit moment recht op langer dan een jaar WW. Het duurt dus minimaal drie maanden en het is afhankelijk van je arbeidsverleden hoeveel maanden daar vervolgens dan nog bij kunnen komen.

VD: Oké, dus wel iets om in de gaten te houden.

SM: Zeker, ja.

VD: We gaan die ontwikkelingen in Den Haag volgen. Intussen: wat is jouw getal van de maand?

SM: Het getal van de maand is 52.

VD: Oeh, tromgeroffel hoorde ik daar al aan voorafgaan. Waar staat het precies voor?

SM: Dat haal ik nu even uit ons werkgeversonderzoek dat we onlangs hebben gepubliceerd. Van de werkgevers die op zoek zijn naar personeel, nu, geeft 52% aan dat zij vanwege de krapte vaker personeel aannemen dat nog opgeleid moet worden.

Zelfscholen is voor werkgevers dus een van de wegen om in te slaan als personeel vinden lastig is. Zeker ook als die werkzaamheden heel specifiek zijn en de vijver al niet heel groot is. En dat is dan gelijk ook een bruggetje, weer terugkomend op Defensie. Dus wat mij betreft zijn zij ook daar al een goed voorbeeld van hoe daarmee om te gaan.

VD: Ja, nou, dank voor het bruggetje, want dat was inderdaad mijn afsluitende vraag. Stel nou dat ik een werkgever ben en net als Defensie zit ik echt te springen om goede mensen. Wat zou je mij dan aanraden?

SM: Ten eerste: durf harde eisen te heroverwegen bij een functie, zoals nu ook Defensie aan het doen is. In hun geval is dat: kritisch kijken naar de leeftijdsgrens, of bijvoorbeeld de fysieke eisen die er gesteld worden. Maar het kan natuurlijk van alles zijn, afhankelijk per werkgever.

En vervolgens: wat je dan kan doen, is kijken naar iemand wat iemand daadwerkelijk aan vaardigheden in huis heeft. Dus niet alleen naar afgeronde diploma's. Soms zijn diploma's absoluut noodzakelijk – ik denk dan altijd aan bepaalde zorgfuncties – maar dat is lang niet altijd het geval. Dus kijk daar ook echt kritisch naar.

En daarnaast, wat een belangrijk punt is dat ik wil meegeven – en wat ook echt een misvatting is, denk ik – is dat het werven op basis van vaardigheden er alleen is om een bredere groep werkzoekenden aan te spreken. Dat klopt ook, absoluut. Dat is ook heel mooi en een mooi doel. Maar tegelijkertijd helpt het juist zowel werkgevers als werkzoekenden om te bepalen of er eigenlijk wel een goede match is. Welke vaardigheden heeft iemand in huis? Wat moet iemand vervolgens in het werk kunnen doen bij de werkgever? En is daar een match, ja of nee?

En als er geen match is, is dat natuurlijk ook gewoon prima. Dan weten beide partijen dat. Maar stel: als er bijvoorbeeld één of twee belangrijke vaardigheden nog blijken te ontbreken, dan is er misschien wel een oplossing door gerichte scholing, in plaats van een kandidaat daarop meteen al af te wijzen.

En dit is natuurlijk ook het punt wat Defensie graag wil doen, om daarop terug te komen. Wat heeft iemand nou in huis? En als een bepaalde functie toch niet passend is, welke taken binnen de organisatie zouden iemand dan wel goed kunnen liggen?

VD: Ja, een open vizier dus.

SM: Zeker.

VD: Dank je wel, Stef.

SM: Graag gedaan.

VO: Dit was de podcast ‘De arbeidsmarkt ontcijferd’. Abonneren, dat kan via de bekende podcastplatforms. Benieuwd naar nog meer cijfers én verdieping? Kijk dan op uwv.nl/arbeidsmarktinformatie. Tot de volgende keer!